« لا يُفَرِّطُونَ » 61 اعرج با تخفيف راء و جزم فاء قرائت كرده است از مصدر افراط بمعنى زياده روى از اندازه ، و ديگران از تفريط گرفته‌اند و ابن عبّاس گفته است يعنى : ضايع و تباه نمىكنند وظيفه ى خود را ، زجّاج گفته است : يعنى غفلت و تنبلى ندارند . « مَوْلاهُمُ الْحَقِّ » 62 مجمع : يعنى هيچ باطل و بيهوده در آن كار و فرمان خدا متصوّر نيست ، و گفته‌اند : يعنى حقّ دارد و با استحقاق مولى و حاكم است ، و بعضى گفته‌اند : يعنى ثابت و باقى است كه زوال ندارد . « أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ » 62 مجمع : روايت شده است كه از علىّ عليه السّلام پرسيدند : چگونه خداوند به حساب مردم رسيدگى مىكند با اينكه او را نمىبينند ؟ فرمود : همانطور كه به آنها روزى مىدهد و او را نمىبينند ، و نيز روايت شده است : به اندازه ى دوشيدن شير يك گوسفند به حساب همه ى مردم رسيدگى مىشود . سخن ما : 1 - در جمله ى « عِنْدَه مَفاتِحُ » تا آخر محمّد عبده مفصّل بحث كرده است و هم طنطاوى كه علماى طبّ توانسته‌اند وسيله ى تشخيص نر و ماده بودن جنين را پيدا كنند ، چون در طرف راست رحم اگر تخم توليد شود ، قابل پيدايش نر است ، و اگر در طرف چپ باشد آماده ى تكوين ماده است ، و اين تخمها بنوبه ى خود در دوران قاعدگى توليد مىشوند ، و دكتر « ملى دوسون » انگليسى نوشته است كه در صد نفر زن باردار نود و هفت تا را توانسته است پيشبينى كند و موفّق شده است ، و آنها را كه نتوانسته است معيّن كند از آن جهت بوده است كه مواقع قاعدگى و ماه‌هاى ولادت قبلى آنها دقيق معلوم نشده است ، و همچنين با وسايل سينما تلگراف حركات اعضاى داخلى بدن را ترسيم مىكنند و از آن اخلاق و اعمال انسان را نشان مىدهند ، و نيز علماى هيئت و متخصّصين هواشناسى ، حساب خسوف و كسوف و حوادث جوى را تا مدّتى پيشبينى مىكنند ، و البتّه هيچيك اينها علم بغيب نيست ، زيرا آن شرائط